AAVE Nedir? AAVE Proje İncelemesi

AAVE NEDİR?

AAVE, merkeziyetsiz bir şekilde borç vermek ve borç almak için Ethereum ağında akıllı kontratlar ile çalışan, açık kaynaklı ve gözetimsiz bir protokoldür. Kripto para sahipleri pasif bir gelir elde etmek için piyasaya likidite sağlarken, borçlular teminat göstererek kripto para borç alabilirler.

DeFi (merkeziyetsiz finans) denildiğinde akla gelen ilk projelerden biri AAVE ‘dir. Peki AAVE’yi bu kadar önemli yapan nedir? İlk olarak AAVE sisteminin nasıl çalıştığını ve uygulamanın bize sunduklarını inceleyelim, sonrasında AAVE ‘nin klasik bankacılığa göre bize kazandırdıklarını inceleyebiliriz. Ayrıca yazının devamında AAVE uygulamasının kullanımı, projeye ilişkin temel bilgileri ve AAVE token ile ilgili spesifik bilgileri de bulabilirsiniz.

Borç Verme (Deposit) Sistemi

AAVE ile elinizdeki kripto paraları, faiz kazanmak için değerlendirerek pasif bir gelir elde edebilirsiniz hem de klasik bankacılıktan çok daha yüksek ve sabit oranlarda. AAVE uygulaması ile kripto paralarınızı sistemdeki havuzlara koyarak faiz elde edersiniz. Bu sistem ile birlikte uzun vade yatırım için elinizde tuttuğunuz kripto paralar bir yandan kendiliğinden değerlenirken, bir yandan da faiz kazanırsınız. Ayrıca sistemin bir diğer kazancı ise volatil olan kripto paranız üzerinden faiz olarak stablecoin (değeri belirli bir fiat paraya sabitlenmiş kripto para) kazanmaktır. Bu şekilde kripto paranızdan kazandığınız faiz getirisi ile paranızı bir bakıma realize etmiş olursunuz. Örnek olarak; elinizdeki BTC, ETH, AAVE, BAT vb. kripto paralardan birini sistemdeki havuza borç olarak yatırdığınızda, faiz olarak DAI, USDT, USDC vb. kazanırsınız. Faiz oranları, tabi ki arz-talep dengesine bağlı olmakla birlikte sabit diyebiliriz. Ayrıca, stablecoinlerinizi de faiz getirisi için havuzlara borç verebilir ve faiz kazanabilirsiniz. Stablecoinler diğer kripto paraların çoğuna göre daha yüksek faizler kazandırmaktadır. Çünkü borç alanlar stablecoinleri daha fazla tercih etmektedir yani daha çok stablecoine ihtiyaç vardır. Bu sebeple faiz getirileri daha fazla olabilmektedir.

Sistemin temelini anladıktan sonra bir de çalışma prensibine bakalım. AAVE, havuzlara borç verdiğiniz (yatırdığınız) kripto paraya 1:1 oranda ERC20 uyumlu aTokens (AAVE Tokens) üretmektedir ve kripto paranıza karşılık size bunu tahsis etmektedir. Bunun sebebi; havuzdan borç alanlar, sizin havuza yatırdığınız kripto parayı kullanırken, sisteme yatırdığınız ana paraya temsilen size aynı oran ve değerde aTokens vermektedir. Yatırdığınız kripto paralarınızı (depositlerinizi) havuzdan geri çekmek istediğinizde, size tahsis edilen aTokenslar otomatik olarak anında yakılmaktadır. Ayrıca bu sistemin en güzel yanlarından biri de, aTokenslardan ayrı olarak kazandığınız faizleri, istediğiniz anda farklı bir cüzdana çekebilir ve ticarete başlayabilirsiniz.

aTokens ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Borç Alma Sistemi

Şimdi de sistemin diğer bir yüzü olan borç alma kısmını inceleyelim. Öncelikle bu işlemin günlük yaşamdaki karşılığına bakalım. Klasik bankacılıkta borç almak için teminat olarak bir varlığınızı gösterir ve onun üzerinden faizli bir şekilde yüksek bir geri ödeme yaparsınız. Örnek olarak; 100 bin $ değerindeki evinizi teminat gösterir, 80 bin $ borç alır ve sonrasında 150 bin $ olarak geri ödeme yaparsınız. Ayrıca bu geri ödeme için kısıtlı bir tarih aralığı vardır ve taksit tarihleri banka tarafından belirlenir. Aracılar, ekstra ödemeler, kişisel bilgi aktarımı gibi bir çok olumsuz konuya daha sonra değineceğim.

Peki AAVE tarafında borç alma işlemi nasıl gerçekleşiyor? AAVE, borç alma sistemini yüksek teminatlandırma fikri ile çözmüş. Kısaca sistem şu şekilde çalışmakta; cüzdanınızda tuttuğunuz kripto paraları, sisteme teminat olarak yatırıyorsunuz ve yatırdığınız teminatın belirli bir oranda düşük karşılığında stablecoin borç alıyorsunuz. Bunu okuduktan sonra ilk sorunuz, neden kripto paramı kullanmak varken onun yerine teminat olarak gösterip daha az para borç alayım? olacaktır. Hemen bu sorunuzu cevaplayarak anlatıma başlayalım. Aslında kripto paranızı her hangi bir stablecoin ile takas edip kullanmak tabi ki bir seçenek ama duruma bir de şu açıdan bakabilirsiniz. Sistemi ve bu sistemin size kazancını bir örnek ile açıklamak, çok daha anlaşılır olacaktır. Örnek olarak, elinizde bugünkü değeri 100 $ olan ETH var ve siz bu ETH’ı düşük bir fiyattan aldınız, bugünkü değerine göre daha da yükseleceğini düşünüyorsunuz ve doğal olarak ETHlarınızı kaybetmek istemiyorsunuz. ETH’ınızı takas ederek kaybetmek yerine AAVE üzerinde teminat gösterebilir ve sistemin belirlediği likidite oranında (%80 gibi) 80 $ USDT (veya USDC, DAI, BUSD vb. stablecoin)  borç alabilirsiniz. Borç olarak aldığınız 80 $ USDT ‘nizi hemen transfer edebilir, takas veya kaldıraçlı işlem yapabilir, para kazanabilir veya kaybedebilirsiniz. Şimdi ilk örnek olarak 80 dolarınızı doğru bir yatırım ile 200 dolara çıkardığınızı düşünelim. AAVE ‘ye geri gider aldığınız 80 $ USDT borcunuza ek olarak AAVE ‘nin faiz komisyonu ile birlikte geri ödemenizi (örnek 85 $) yaparsınız ve yatırdığınız teminat kadar ETH ‘larınızı aynen geri alırsınız. Buradaki örneğe göre hem para kazanmış olursunuz hem de ETH ‘larınızı bozmayarak yatırımınıza devam etmiş olursunuz. İkinci örnek olarak, 80 dolarınızı kötü bir yatırım ile 30 dolara düşürdüğünüzü düşünelim. Eğer siz geri ödeme yapmak istemezseniz, teminat olarak yatırdığınız ETH ‘larınız orada kalacaktır ve sizden kimse borcu geri istemeyecektir. İki örnekte de gördüğünüz üzere borç alma işleminde her hangi bir zaman kısıtlaması yoktur.

Bu sistemde dikkat edilmesi gereken tek nokta; teminat yatırdığınızda belirlenmiş olan likidite oranıdır. Eğer likidite oranından daha fazla oranda bir kayıp gerçekleşir ise otomatik olarak teminatınız sisteme bozulur ve kontrat iptal olur. Bizim örneğimize göre konuşursak %80’den fazla bir düşüş mesela %82,5 düşüş gerçekleşir ise kontrat otomatik olarak bozulur ve teminatınızı kaybedersiniz. Bu durumda bile aldığınız borç yine de sizde kalır. Aslında teminatınız değer kaybetmiştir ve iptal olmuştur ama aldığınız borç ile işlem yapmaya devam edebilirsiniz.

Likidite oranı dışında her hangi bir zaman kısıtlaması yoktur ve kontrat pozisyonunuz zamana bağlı olarak bozulmaz. Bahsi geçen likidite oranı sistemi yatırımcıları korumak adına oluşturulmuştur. Buradaki motto yatırımcı (borç veren) hiç bir zaman kaybetmez mantalitesidir.

Şimdi de bahsi geçen geri ödeme faizinden bahsedelim. AAVE bu konuda da kullanıcılara bir kolaylık sağlamıştır ve iki geri ödeme faizi belirlemiştir . İsterseniz, arz-talebe göre algoritmik olarak değişen faiz (bazen düşük bazen yüksek) seçeneğini seçebilir isterseniz de sabit faiz (çoğu kez hareketliden daha yüksek ama garanti) seçeneğini seçebilirsiniz. Ayrıca daha da güzel bir kullanım kolaylığı olarak istediğiniz zaman bu seçimi de değiştirebilirsiniz.

Flaş Krediler (Flash Loans)

AAVE ‘nin DeFi ye getirdiği bir diğer yenilik de flaş kredilerdir. Buradaki işlem biraz karışık görünse de temelinde yatan en net vurgu teminatsız borç almanızdır. Evet doğru okudunuz, her hangi bir teminat yatırmadan borç kripto para alabilirsiniz hem de milyonlarca $ değerinde. Ama bu işlemdeki temel fark aldığınız borcu kullanmak ve geri ödemek için zaman kısıtlamanız var. Aslında buradaki zamandan kasıt, ETH zincir onayı (13 saniye) kadar geçen zamandır. Buna göre flaş krediler ile teminatsız borç aldığınızda, zincir onaylanana kadar faiziyle birlikte borcunuzu geri ödemeniz gerekmektedir. Zamanında borcu geri ödemezseniz borcu alırken işleme giren akıllı kontrat otomatik olarak iptal olur ve aldığınız borç yakılır. Peki bu kadar kısa sürede aldığımız borç ne işimize yarayacak? Burada devreye, merkezi borsalardaki (cex) arbitraj farkları giriyor. Örnek olarak Binance borsasından 100 dolar karşılığında ETH aldınız ve Coinbase borsasında 101 dolara sattığınızda sizin olmayan bir parayla 1 dolar kazanmış olursunuz. Bu işlemi hiç bir teminat göstermeden ve size ait olmayan 100 milyon dolar ile yaptığınızda kazanacağınız 1 milyon doları hayal ederseniz çok daha anlamlı gelecektir. AAVE bu işlem için sizden çok düşük bir komisyon istemektedir, tahminen 10 bin dolar gibi. Kazancınız büyüklüğü inanılmaz boyutlarda bu yüzden komisyon yanında çok küçük kalmakta ayrıca istediğiniz kadar bu işleme devam edebilirsiniz.

Yapacağınız toplam işlemler için bu kadar kısa bir süre imkansız olarak görülse de botlar yardımıyla yapılması mümkün ve teknoloji geliştikçe çok daha kolayca yapılacağı neredeyse kesin. O yüzden kod yazmayı öğrenmeye ve bot oluşturmaya hemen başlasanız iyi edersiniz.

Flash loans ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

AAVE x Klasik Banka

Yukarıda anlattığım, borç verme ve borç alma işlemlerinin hepsi akıllı kontratlar yardımıyla yapılmaktadır. Yaptığınız anlaşma işlemleri sırasında karşınızda ne bir devlet, ne bir kurum ne de bir şahıs vardır. Bütün işlemler dijital kodlar yardımıyla oluşturulmuş akıllı kontratlar ile yapılır.  Bu sebepledir bankalara, kurumlara, aracılara veya şahıslara kişisel bilgilerinizi vermek zorunda değilsiniz. Karşınızda güvenmeniz gereken bir banka, banka çalışanı veya her hangi bir şahıs yoktur. Ayrıca işlemler sırasında hiç bir aracı veya aracı kurum yoktur dolayısıyla ekstra para ödemelerinden kurtulursunuz. Borç alma (kredi) işlemi sırasında AAVE sizden kefil de istemez. Sistem üzerinde havuzlara para yatırdığınızda yani borç verdiğinizde, klasik bankacılığa göre çok daha yüksek faizler kazanırsınız çünkü arada faizinizi bölüştüğünüz bir kurum yoktur. Ayrıca borç verme ve borç alma işlemleri sırasında devletinize de her hangi bir vergi ödemek zorunda olmazsınız. Bu sebeple bir yandan borç verirken daha yüksek faiz kazanırken bir yandan da borç alırken çok daha az faiz ödersiniz.

Kısacası, bütün işlemler merkeziyetsiz bir şekilde açık kaynak kodlarıyla akıllı kontratlar ile oluşturulmuştur. Merkeziyetsiz finans ve klasik bankaların farklarını daha detaylı incelemek için DeFi Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

AAVE Market Uygulaması (AAVE APP)

   

AAVE Market uygulaması ile Ethereum ağında DAI, USDC, USDT, BUSD, TUSD, GUSD ve SUSD gibi stablecoinler de dahil olmak üzere başta BTC, ETH, UNI, SUSHI, LINK, MKR, ENJ vb. toplamda 27 adet kripto para ile borç verip (deposit), borç alma ve kripto para değişimi (swap) imkanları sağlanmanmaktadır. Ayrıca Polygon Market ile Matic (Polygon) ağında şuan için MATIC, DAI, USDC, USDT, AAVE, WBTC ve WETH işlemleri de yapabilirsiniz.

AAVE market uygulamasına ve işlem gören kripto paraların tam listesine buradan ulaşabilirsiniz.

AAVE AMM Market uygulaması ile Uniswap ve Balancer DEX borsaları destekli olarak LP likidite havuzlarına varlıklarınızı yatırarak (stake) kripto paralarınızı hem uzun vade değerlendirir hem de ekstra faiz de kazanabilirsiniz. LP tokenlarını stake eden (yatıran) kullanıcılar, DAI, USDC, ETH, USDT ve wBTC borç alabilmektedir. (LP tokenları teminat olarak gösterilmektedir)

Aşağıda Uniswap ve Balancer destekli stake (kilitleme) edebileceğiniz LP havuzlarını bulabilirsiniz.

Uniswap V2:

  • DAI/USDC
  • WBTC/USDC
  • DAI/WETH
  • USDC/WETH
  • AAVE/WETH
  • LINK/WETH
  • BAT/WETH
  • SNX/WETH
  • UNI/WETH
  • YFI/WETH
  • CRV/WETH
  • MKR/WETH
  • REN/WETH
  • WBTC/WETH

Balancer:

  • WBTC/WETH
  • BAL/WETH

Bu arada; Balancer, Aave likidite sağlayıcılarını koruyan Aave Güvenlik Modülünü kullanmaktadır. Ayrıca, Balancer LP token sahipleri her hafta BAL ödülleri kazanır.

NOT: Hem Uniswap hem de Balancer’dan LP tokenlarının değerinin doğru bir tahminini vermesi için Aave Protokolü, Chainlink’in merkeziyetsiz oracle hizmetinden yararlanmaktadır. LP jetonlarının değerini hesaplamak için uygulanan akıllı sözleşme ise ConsenSys Diligence tarafından denetlenmektedir.
AAVE uygulamasına (AAVE APP), Ethereum ve Polygon ağlarında ayrı ayrı olmak üzere; Metamask, Trustwallet, Enjin wallet, vb. gibi sıcak cüzdanların (browser wallets) yanı sıra Ledger gibi soğuk cüzdanlarla ayrıca Coinbase gibi cex borsa cüzdanlarınızla da bağlanabilirsiniz. AAVE market uygulamasına, bir çok cüzdan alternatifi ile çok kolay bir işlem ile hızlıca bağlantı sağlayıp, işlem yapmaya başlayabilirsiniz. Bu arada sıcak ve soğuk cüzdanlar ile ilgili daha detaylı bilgi almak için sıcak cüzdan soğuk cüzdan nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

AAVE GENEL BAKIŞ (Proje ve Token İnceleme)

AAVE, Fin dilinde hayalet anlamına gelmektedir. Proje 2017 yılı kasım ayında Stani Kulechov tarafından ETHLend adı ile kurulmuştur. O zamanlar, Ethereum’da borç verme uygulamalarının eksikliğinden dolayı böyle bir proje kurulması gerektiğini düşünmüş ve daha merkeziyetsiz finans var olmadan önce projesini inşa etmiştir. Daha sonrasında projeyi Ethereum kredi uygulamasından daha da geniş bir hizmet yelpazesine taşımak istediği için AAVE olarak dönüştürmüştür. 100 LEND tutana 1 AAVE verilerek, 2020 yılı Ekim ayında AAVE ‘ye geçilmiştir. Böylelikle toplam 1,3 milyar olan token arzı 13 milyona evrilmiştir. Bu değişim sırasında ekosistem rezervi için ekstra 3 milyon AAVE token daha ayrılmıştır.  Bununla birlikte toplam arz 13 milyondan 16 milyona çıkarılmıştır.

AAVE token,an Binance, Coinbase, Huobi, Kraken dahil bütün büyük ve küçük borsalarda ayrıca Paribu gibi Türk borsalarında alınıp satılmaktadır. Bknz. Coinmarketcap

 

 

AAVE GÜVENLİK

 

Güvenlik Denetimleri

Birinci sınıf bir güvenlik sağlamak için, Aave Protokolü denetimleri; Trail of BitsOpen ZeppelinConsensys DiligenceCertikPeckshieldCertora ve Sigma Prime tarafından yapılmıştır. Tüm denetimler herkese açık şekildedir ve denetim kayıtlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Hata Ödülü Programı (Bug Bounty Campaign)

AAVE, projeye ilişkin bugları (hataları) bulanları ödüllendirmektedir. Hata bulan kullanıcılara 250 bin dolara kadar para ödülleri dağıtılmaktadır. Bulunan hatanın büyüklüğüne ve kesinliğine göre ödüllerin değerleri belirlenmiştir. Ayrıca para ödüllerinin USDC olarak ödeneceği taahhüt edilmektedir. Ödül değerlerini aşağıda bulabilirsiniz ayrıca Bug Bounty programıyla ilgili detaylara buradan ulaşabilirsiniz.

Oracles

Aave Protokolü, Aave oracle ağına güç sağlamak için Chainlink ile entegre olmuş ve 56 kripto para birimi fiyat beslemesini canlı olarak güvence altına almıştır. Chainlink, tek bir noktada istismar edilemeyen merkeziyetsiz bir oracle hizmeti sunmaktadır bu sebeple Aave Protokolünün temelini merkeziyetsiz bir yapı oluşturmaktadır. Chainlink datalarına buradan ulaşabilirsiniz.

Admin Anahtarları (Admin Keys)

Aave Protokolünün mülkiyeti, AAVE token sahipleri yönetimine aittir. Protokol yükseltmelerine, Aave İyileştirme Önerileri (AIP’ler) oylarıyla karar verilir. Bknz. AAVE Governance

 

AAVE projesine ait white paper dosyasını  buradan görüntüleyebilirsiniz. Ayrıca daha da meraklıları için; projeye ait döküman dosyaları ve github kaynakları

Siz de bu projenin bir parçası olmak ve AAVE takımına girmek istiyorsanız, AAVE ‘ye bu link üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: